"कुठे काही चुकते आहे का?"

  

             मनात किती वेळा हा विषय येऊन गेला.ह्या विषयावर लिहायचे म्हणजे कमीच आहे!पण लिहायचे आज मनात होते म्हणून हा प्रयत्न!कुठे काय चुकते आहे ते कळण्यास मार्ग नाही पण नक्कीच काहीतरी चुकत जाते.आणि ह्यावर सर्वांनी विचार करणे गरजेचे आहे.

           आजोबांचा प्रेमळ धाक आठवतो.त्यांनी शिकवलेली रामरक्षा,श्लोक,पाठांतर,एक प्रकारची शिस्त.घरातले वातावरण आजी आजोबांमुळे आमच्यासाठी खूप वेगळे होते.लहानपण त्यांच्या सोबत कसे उमलून आले आणि अनेक उत्तम संस्काराची बीजे कशी पेरली गेली आमच्यात ते आज जाणवते.त्यांचे घरातले महत्व अनन्यसाधारण होते हे नक्की.मी असा विचार करू शकत नाही कि आमचे घर आणि त्यात मी आई बाबा आणि आम्हीं बहिणी अर्थात,आता आजी आजोबा नाहीत पण ते असताना जो घरात ओलावा होता,त्यांच्यामुळे जे चैतन्य होते ते,आम्हां सर्वांमध्ये नक्कीच उतरले आहे.

          'वृद्धाश्रम,ह्या नावात सगळे आले का? 'घरात नको' म्हणून,'निरुपयोगी' म्हणून,असे अनेक शब्द असतील,ज्यांच्यासाठी सोय म्हणून वृद्धाश्रमाची निर्मिती झाली असावी.लहानपणी हेच आई बाबा सर्वांसाठी मनापासून झटले.मुलीला चांगली मोठी केली,शिक्षण दिले ,तिचे लग्न लावून दिले.मुलाला पण योग्य सर्व मिळावे म्हणून त्यांनी कष्ट केले,कर्ज काढली,investments केल्या पुढे जाऊन सर्वांसाठीच चांगले असावे हा उद्देश होता.वायोमानानुरूप निवृत्ती आणि मग प्रकृती साथ देत नसावी म्हणून घरात आराम....ह्यांनी मुलांसाठी बरच काही केले,आता ह्यांच्या मुलांना संधी आहे. 

पण मुले करतात का?

       काही मुलांना जाणीव असते,नुसती जाणीव असून काही उपयोग नाही.

काही मुले मात्र आई वडिलांना आपल्या जीवनाचा एक अविभाज्य भाग समजत असतात,कुठे तरी वयाच्या कोणत्या तरी एका वळणावर त्यांना हि जाणीव झालेली असते,आणि मग त्यांच्या आयुष्यात कितीही बदल झाले तरी त्याचा राग वृद्ध आई वडिलांवर कधीच निघत नाही.आपल्या आयुष्यातल्या अनुभवांचे शहाणपण ह्या आजी आजोबांकडे नेहमीच असते.आपल्याहून जास्त उन्हाळे पावसाळे पाहिलेली हि मंडळी,आपली अशी मंडळी नक्कीच योग्य मार्गदर्शन करू शकतात वेळप्रसंगी हे कसे ध्यानात येत नाही तरुण मंडळींच्या?

           प्रत्येकाचे प्रश्न असतात.महागाई वाढते आहे हा एक विचार, जागा कमी पडते वगेरे असले सगळे अनेक विचार शोधून काढायला कारणे बरीच असतात जर एखादी गोष्ट मुळात नकोच असेल तर माणूस अगदी सहजपणे तिला आयुष्यातून बाहेर करू शकतो पण काहीही बदलताना त्याचे दूरगामी परिणाम मात्र लक्षात घेणे अत्यावश्यक आहे.

           इकडे कॅनडा अमेरिकेत 'sinors homes'पहिली. इकडचे विचार थोडे वेगळे जाणवले.स्वतःचे स्वातंत्र्य (Freedom) प्रत्येकाला प्रीय असते इकडे.त्यात तरुणांपासून वृद्धानपर्यंत सर्व मंडळी येतात.अद्ययावत अशी हि 'sinor homes' बाहेरून खूप सुंदर तशीच आतून पण छान स्वच्छ  ठेवलेली.एकदा मनात आले एखाद्या अश्या वृद्धाश्रमाला भेट द्यायची आणि तडक पोहोचले तिथे.वाटलेले कदाचित मला अडवतील पण माझे अगदी मोकळे ढाकळे स्वागतच झाले. त्यांच्या guest hall  मध्ये बसले जाऊन.काही प्रेमळ चेहेरे हसले पाहून माझ्याकडे. मग चौकशी झाली कि मी इकडे कोणाला भेटायला वगेरे आले आहे का,मी जेव्हां माझे येण्याचे कारण सांगितले तेव्हां सर्वांना गम्मत वाटली.प्रत्येकाने आपापली अनुभवांची पोटली उघडली आणि बघता बघता एका वेगळ्या जगात गेले मी.काहींना एकटेपण जाणवतच न्हवते,त्यांच्या दृष्टीने आजचे जग हे खूप धावपळीचे आणि त्यात त्यांना विश्रांतीसाठी हि जागा पसंत पडली,वर म्हणे 'मुले नातवंडे भेटायला  येतात'.

           काहींना एकटेपणा जाणवतो पण हि मंडळी तिकडे स्वतःचे मन रमवतात.पत्ते, कॅरम,बुद्धिबळ,गटागटाने एकत्र फिरायला जाणे,चित्रपट पाहणे,आवडीचे छंद जोपासणे,हलकेफुलके व्यायाम,एकत्र शोप्पिंग.इकडे बुधवारी सर्व मंडळी mall मध्ये दिसतात,तो दिवस त्यांचा ठरलेला.ह्यातल्या बरयाचश्यांनी आयुष्यात नोकरी केली असल्याने तसे थोडे बहुत गाठीला पैसे असतात.सगळे ऐकले त्यांचे. त्यांनी माझे भरभरून केलेले स्वागत,माझी केलेली चौकशी,मनमोकळ्या मारलेल्या गप्पा हे सगळे खूप आवडून गेले.
वाटले, ह्यांच्या नातवंडांना ह्यांची खरच गरज नाही का?
   
           भारतात आता हल्ली कित्येक ठिकाणी आई वडील आणि मुले असे चौकोनी कुटुंब दिसते...आजी आजोबा सोबत किंवा बरयाच वेळा वेगळे राहत असतात.आजीची माया हि तिच्या जवळ राहूनच कळू शकते! ती जे काही शिकवते न,ते कुठल्याच शाळेत,पाठ्यपुस्तकात सापडणार नाही! कोणाची काय कारणे,कोणाचे काय प्रश्न सर्व जण आपल्या मुद्द्यांवर कायम. मार्ग शोधणे, ह्या भानगडीत न पडता 'वृद्धाश्रम' हा सरळ सोपा मार्ग?? का बरे?आपण देखील कधी वृद्ध होणार आहोत.'चिरतारुण्याचे' वरदान नाहीये कोणालाच आणि 'तेव्हाचे तेव्हां' असे मात्र बोलता येत नाही आणि बोलू हि नये कारण ते अयोग्य आहे.
     
          माझ्या लहानपणी माझ्या घरात आजी आजोबा होते आम्हाला त्यांचे संस्कार मिळाले,प्रेम मिळाले .मला असे मनापासून वाटते कि आजी आजोबा जर असतील तर त्यांचा योग्य मान राखून त्यांना आपल्या मुलांसाठी,पुढच्या पिढीसाठी आणि त्यांच्या आपल्यावरील अनेक उपकारांसाठी ज्यांची परतफेड ह्या जन्मात तरी शक्य नाही,आपल्या जीवनाचा भाग ते बनून राहवते.प्रत्येक घरातले हे जुने संस्कार आपल्या अनेक पुढच्या पिढ्यांवर व्हावेत.

           सुरवातीला जे मी म्हंटले कि 'काहीतरी चुकते आहे' हे जेव्हां, एक मुलगा आपल्या वडिलांना वृद्धाश्रमात ठेवायला जातो आणि तिकडे गेल्यावर त्याची फॉर्म भरताना होणारी 'चलबिचल' का बरे? कारण मनात 'हे' जे जाणवते, ते ,नक्की काय? आपले काहीतरी चुकते आहे का? तर 'हो' पुन्हा विचार करा, नक्कीच सांभाळून घ्या, चूक टाळता येते,जर वेळीच लक्षात आली तर!